فرمول محاسبه اضافه کار، سنوات، مرخصی و عیدی

 

الف -نحوه محاسبه اضافه کار :

حقوق پایه+(مزاياي مستمر) تقسیم بر 220 ضربدر 1.4 ضربدر کارکرد اضافه کاری شخص

نکته:لازم به توضیح است 220 مجموعساعتهایکارکردماهیانهمیباشدو 1.4 ضریبارائه شده توسط اداره کار است که با نظر کارفرما تعیین می شود.

ب-نحوه محاسبه سنوات :

حقوق پایه+(مزاياي مستمر) تقسیم بر 365 ضربدر کارکرد هرفرد

نکته:لازم به توضیح است کارکرد هر فرد میزان حضور وی در محل کار و یا ابتدای قراردادویتازمانمحاسبهمیباشد.

البته فرمول دقیقتری هم برای محاسبه سنوات وجود دارد که حسابداران عزیز می توانند از مطالب مرتبط که در انتهای این مطلب آمده است استفاده نمایند.


ج-نحوه محاسبه مرخصی پایان دوره :

حقوق پایه+(مزاياي مستمر) تقسیم بر 220 ضربدر مرخصی استفاده نشده فرد

نکته : لازم به توضیح است طبق عرف هرفرد عادی میتواند از 30 روز مرخصی در طول سال استفاده نماید.

د-نحوه محاسبه عیدی :

حقوق پایه+(مزاياي مستمر) تقسیم بر 365 ضربدر کارکرد هرفرد در سال جاری ضربدر 2

نکته : به شرطی که مبلغ فوق از سقف پرداخت عیدی بالا نزند، سقف پرداخت عیدی عددی ثابت است که هرساله اعلام می گردد.

به عیدی هم همانند حقوق، مالیات تعلق می گیرد و سقف معافیت مالیاتی عیدی سال 1393 عدد 1,000,000 می باشد، یعنی اگر عیدی شخصی زیر این عدد شد از مالیات عیدی معاف است

نظر قانون درباره ساعت و اضافه کار چیست؟

همیشه یکی از بحث‌های اصلی بین کارمند و کارفرما، بحث میزان زمانی است که برای کار صرف می‌شود. مشخص نبودن چارچوب‌های مورد مناقشه اغلب منجر به اختلاف می‌‌شود.

نظر قانون درباره ساعت و اضافه کار چیست؟

گروه کار و تعاون؛ بازارخبر – اگر مشغول به کار هستید، حداقل یک بار هم که شده درباره ساعت کار و اضافه کاری‌اتان با مدیر خود صحبت کرده‌اید. ماحصل این صحبت یا باب میل شما بوده یا باب میل مدیر. یا شاید هم هیچ‌کدام!

اما نظر قانون این است که درباره ساعت و اضافه کاری نباید به سلیقه و علاقه دو طرف استناد کرد. در قانون کار بندهای روشنی درباره میزان ساعت کار و نحوه اضافه کاری لحاظ شده است که پیش‌بینی می‌شود با رعایت آنها بخش اعظمی از تنش‌های بین کارمند و کارفرما حل شود.

        تعریف ساعات کار چیست و آیا ساعات صرف غذا جزء ساعت کار کارگران به حساب می آید؟
ساعت کار در این قانون مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار می‌دهد به این لحاظ ساعات صرف صبحانه و نهار جزء ساعت کار به حساب نمی‌آید.


        حداکثر ساعت کار روزانه به چه میزان است؟
ساعات کار اصولاً به صورت هفتگی تعیین شده است. به میزان 36 ساعت برای کارگران شاغل در کارهای سخت و زیان‌آور و زیرزمینی و 44 ساعت برای سایر کارگران. یادآوری می‌شود. توزیع ساعات کار در روزهای هفته با جلب توافق کارگران ذیربط از اختیارات کارفرما بوده و به جز کارگران شاغل در کارهای سخت و زیان‌آور که ساعات کار آنها نباید از 6 ساعت در هر روز تجاوز کند، در مورد سایر کارگران عملاً حداکثری برای میزان ساعات کار روزانه، مشروط به جلب موافقت کارگر، در قانون کار در نظر گرفته نشده است.

– در یکی از واحدهای کارگری ساعت کار از بدو فعالیت کارگاه، هفته‌ای 40 ساعت بوده است و کارفرما تصمیم به افزایش آن تا میزان ساعت کار قانونی یعنی 44 ساعت در هفته را دارد آیا مجاز به این کار خواهد بود؟
ساعت کاری حداکثر ساعات کار قانونی روزانه است. حال چنانچه کارگاهی در بدو تأسیس و شروع فعالیت کارگاه و یا بعد از آن اقدام به تعیین ساعت کار به میزان کمتر از ساعت کار قانونی کرده باشد این امر مخالفتی با قانون نداشته و تداوم اجرای آن جزء شرایط کار کارگران محسوب می‌شود و تغییر آن نیاز به جلب موافقت افراد ذینفع دارد مگر آنکه در گذشته به هنگام تقلیل ساعت کار قید موقت بودن این کاهش شرط شده باشد که شرطی نافذ و برای طرفین لازم‌الرعایه خواهد بود.

-در کارگاهی از بدو تاسیس ساعت کار از 7 صبح تا 3 بعدازظهر بوده است آیا کارفرما مجاز به تغییر و انتقال آن از ساعات صبح به ساعات عصر مثلاً بعدازظهر تا 11 شب و یا از 11 شب تا 7 صبح خواهد بود؟
وقتی در بدو تأسیس و شروع فعالیت کارگاه انجام کار مثلاً برای ساعات صبح تنظیم و مورد موافقت قرار می‌گیرد تغییرات بعدی در شروع و خاتمه ساعت کار نیز به توافق کارگران و کارفرما مربوط می‌شود به‌ویژه زمانی که این تغییر به صورت انتقال ساعات کار از صبح به عصر و یا شب و یا بالعکس صورت گیرد البته چنانچه کارفرما توجیه کافی برای تغییر ساعت کار در کارگاه داشته باشد می تواند اقدام کند.

-کارگری به موجب یک فقره قرارداد یک ساله به کار گرفته شده و ساعت کار در آن با مزد مشخص 7 ساعت و 20 دقیقه قید شده است. اما کارگر عملاً حدود 3 ماه از قرارداد را روزی 6 ساعت کار کرده و بعد از آن کارفرما از وی خواسته در زمینه ساعت کار مطابق قرارداد عمل کند. تکلیف چیست؟
در هر حال طرفین ملزم به اجرای تعهدات قراردادی خود خواهند بود. به این لحاظ هرچند شرط پیش‌بینی شده در قرارداد کار که متضمن 44 ساعت کار در هفته برای مدتی اجرا نشده و عملاً کارگر کمتر از 7 ساعت و 20 دقیقه در روز کار کرده باشد اعتبار شرط در طول اعتبار قرارداد زایل نمی‌شود و تعهد به اجرای آن کماکان برای کارگر باقی می‌ماند.

– میزان فوق‌العاده‌ای که برای کار در ایام تعطیل رسمی باید پرداخت شود چقدر است؟
کار در روز تعطیل رسمی از همان ساعت اول به عنوان اضافه کار تلقی و برای هر ساعت آن فوق‌العاده‌ای معادل 40 درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی باید پرداخت شود. بدیهی است چنانچه بر اساس عرف و روال کارگاه فوق‌العاده اضافه کار پرداختی در روزهای تعطیل رسمی بیش از میزان فوق بوده باشد، عرف و روال مذکور کماکان معتبر و لازم‌الرعایه است.

-چنانچه با توجه به توافق به عمل آمده، در کارگاهی روز پنجشنبه تعطیل توافقی اعلام و کار پنجشنبه در 5 روز اول هفته انجام شود در صورت برخورد تعطیلات رسمی با تعطیل توافقی چه نوع حقی برای کارگران ایجاد می‌شود؟
اگر بر اساس توافق به عمل آمده، روز پنجشنبه تعطیل توافقی اعلام و کار این روز در سایر روزهای هفته انجام شود در صورت برخورد تعطیل توافقی روز پنجشنبه با تعطیل رسمی، از آنجا که کارگران کار روز پنجشنبه را در پنج روز اول هفته انجام داده‌اند از این رو استحقاق 7 ساعت و 20 دقیقه اضافه کاری از بابت فوق را پیدا می‌کنند.
 
-آیا در قانون کار مقررات خاصی برای ساعات کار کارگرانی که در مغازه‌ها و موسسات تجاری کار می‌کنند پیش‌بینی نشده است؟
ساعات کار کارگران شاغل در مغازه‌ها و موسسات تجاری نیز همان 44 ساعت کار هفتگی مقرر در ماده 51 قانون کار است. که زمان انجام آن در هر مورد با توجه به نوع فعالیت و رویه گذشته و بر حسب توافق فی ما بین کارگر و کارفرما تنظیم می‌‌شود و انجام کار اضافی نیز حداکثر به میزان روزی 4 ساعت مگر در موارد استثنایی با توافق طرفین مجاز است.

-آیا اوقاتی که قبل از شروع کار و پس از خاتمه آن صرف استحمام و تعویض لباس می‌‌شود جزء ساعات کار کارگر محسوب می‌شود؟
چنانچه انجام وظایف شغلی عرفاً مستلزم استحمام و تعویض لباس باشد اوقات مصروفه برای این منظور جزء ساعات کار کارگر محسوب می‌شود.

-وضعیت کارگرانی که 24 ساعت کار و 24 ساعت متوالی استراحت می‌کنند به لحاظ مقررات قانون کار چگونه است و مرخصی استحقاقی آنها چگونه محاسبه می‌شود؟
کارگرانی که حسب توافق به عمل آمده 24 ساعت کار و 24 ساعت استراحت می‌کنند نحوه انجام کار آنان از مصادیق کار مختلط بوده و به این قبیل کارگران برای هر ساعت کار در شب 35 درصد اضافه بر مزد ساعت کار عادی تعلق می‌گیرد. ضمناً مازاد بر انجام 44 ساعت کار در هفته آنان اضافه کار محسوب و فوق‌العاده مربوط محاسبه و پرداخت خواهد شد.
 
-با توجه به تبصره ماده 69 قانون کار چنانچه در خصوص تنظیم جدول زمانی استفاده از مرخصی کارگران بین کارفرما و تشکل کارگری اختلاف باشد راه حل چگونه است؟
تبصره ماده 69 قانون کار تنظیم جدول زمانی استفاده از مرخصی کارگران در مورد کارهای پیوسته(زنجیر‌ه‌ای) و تمامی کارهایی که همواره حضور حداقل معینی از کارگران در روزهای کار را اقتضا می‌کند از تکلیف کارفرما شناخته است که باید ظرف 3 ماهه آخر هر سال برای سال بعد تنظیم و پس از تأیید شورای اسلامی یا انجمن صنفی یا نماینده کارگران اعلام کند و در این زمینه چنانچه بین مدیریت و تشکل کارگری مربوط در خصوص جدول زمانی استفاده از مرخصی کارگران اختلاف وجود داشته باشد حکم ماده 69 قانون کار معتبر و لازم الاجرا خواهد بود.
 
-آیا رعایت 7 ساعت و 20 دقیقه کار برای تمام روزهای هفته الزامی است و یامی‌تواندربعضیازروزهایهفتهکمتراز 7 ساعتو 20 دقیقهودربعضیدیگرازروزهابیشترکارکرد؟
در مقررات قانون کار پیش‌بینی تقسیم کار به میزان مساوی بین ایام هفته به عمل نیامده است و تنها در قسمت اخیر ماده 51 این قانون سقف ساعات کار روزانه کارگران به جز موارد مستثنی شده در قانون هشت ساعت تعیین شده است. لکن در تبصره یک ماده مذکور به طرفین( کارفرما و کارگران و یا نمایندگان آنها ) اجازه داده شده است که در صورت توافق ساعت کار را در بعضی از روزهای هفته کمتر و در دیگر روزها اضافه بر هشت ساعت یاد شده تعیین نمایند مشروط بر اینکه مجموع ساعات کار در هفته از 44 ساعت تجاوز نکند.
 
-منظور از اضافه کار چیست و کارگر برای اضافه کاری استحقاق چه مزایائی را خواهد داشت و در صورت تقارن آن با روزهای تعطیل رسمی چگونه عمل می‌شود؟
ارجاع کار اضافه بر ساعات کار عادی (44 ساعت در هفته برای کارگران غیر نوبتکار و 176 ساعت در چهار هفته متوالی برای کارگران نوبت کار) اضافه کار بوده و نحوه محاسبه فوق‌العاده مربوط و دیگر شرایط آن تابع مقررات قانون کار خواهد بود. بدیهی است در صورت تقارن هر یک از روزهای تعطیل رسمی با روزهای کار، به ازای هر روز تعطیل رسمی معادل یک ششم ساعات کار عادی هفتگی (برای کارگران غیر نوبتی) و یک بیست و چهارم کار عادی در چهار هفته متوالی (برای کارگران نوبتی) از ساعات عادی کار کارگر کسر و مازاد بر ساعات باقی مانده اضافه کار خواهد بود.
 
-آیا نحوه محاسبه اضافه کاری بر مبنای مزد ماهانه تقسیم بر 192 ساعت صحیح است؟ در این صورت با توجه به اینکه این شیوه محاسبه متضمن امتیاز بیشتری برای کارگران است آیا کارفرما مجاز به تغییر آن است؟
رویه معمول و مورد عمل در کارگاه‌های مشمول قانون کار برای محاسبه اضافه کاری بر اساس تقسیم مزد ماهانه به 30 روز و تقسیم مزد روزانه به 7 ساعت و 20 دقیقه انجام می‌شود که با اضافه کردن 40 درصد به مزد یک ساعت کار عادی، مزد یک ساعت اضافه کاری محاسبه خواهد شد با وجود این از آنجا که ملاک محاسبه اضافه کاری بر مبنای مزد ماهانه تقسیم بر 192 ساعت امتیاز بیشتری را برای کارگران متضمن است به این لحاظ ترتیب اجرای آن مخالفتی با قانون نداشته و با توجه به استمرار آن و ایجاد حق مکتسبه‌ای برای کارگران ذینفع تکلیف به ادامه اجرای آن خواهد بود.

-چنانچه در قرارداد کار کارگر متعهد شده باشد روزانه مدتی مثلاً 4 ساعت اضافه کاری داشته باشد آیا می‌تواند از انجام تعهد خودداری کند؟
نظر به اینکه شرط انجام اضافه کاری توسط کارگر در قرارداد از جمله شرایط غیر نافذ به شمار می‌رود لذا شرط فوق بلااثر بوده و ایجاد هیچ نوع تعهدی برای طرفین قرارداد کار نمی‌کند.

 

 

اضافه کاری خوب است یا بد؟!

امروزهاضافهکاریبهعنوانیکیازموضوعاتقابلتوجهدرمدیریتمنابعانسانیفکربرخیازپژوهشگرانراتسخیرکردهاست. آنهامعتقدنداستفادهازاضافهکاریبهعنوانیکیازابزارهایمدیریتمنابعانسانیدرحداقلسهحالتزیرمجازاست:

 .روشیبرایافزایشاستفادهیکارآمدازداراییهایسرمایهایمانندتجهیزاتوتأسیسات

 .واکنشسریعبهحجمکاردرمقابلنیازهایموقتبهمنابعانسانی

 .عدمامکانپیشبینیمدتانجامکارودرنتیجهجبرانآنازطریقاضافهکاری

علاوهبروضعیتهایفوقیکیدیگرازعللمتداولاضافهکارکهمأنوستراستغیبتهمکارانیاکمبودنیرواست.

نکتهیمهمیکهدراضافهکاریبایدموردتوجهقرارگیرد (ومعمولاْقرارنمیگیرد!) طراحیوتدوینشاخصهایبهرهوریبهاینمنظوراستکهچهمیزانکاردرساعاتعادیقابلانجاماستوچهمیزاندرساعاتاضافهکاری. فقداناینگونهشاخصهاتواناییمدیرانرادرتشخیصمشکلاتکاراییونظارتبرانجاماضافهکاریکاهشمیدهد.

آنچهكهمسلماستبایدنیازبهاضافهكاریپیشبینیشدهوطرحهاییبرایآنوجودداشتهباشد. همچنینازعدمسوءاستفادهازاضافهكاربایداطمینانحاصلكردودستآخراینكهاطلاعاتمربوطبههزینههاوتوجیهاضافهكاریبایدازطریقیكسیستماطلاعاتمدیریتهموارهدردسترسباشد.

نظرشمادربارهیاضافهكاریچیست؟آیابهخاطرنیازمادیوجبرانكسوراتازاضافهكاراستفادهمیكنید؟آیاپرداختپاداشتحتعنواناضافهكاریراكهدربرخیسازمانهاشایعاستدرستمیدانید؟